Ana içeriğin başı

Paris Anlaşması’nın yürürlüğe girişinin üzerinde 10 yılı aşkın bir zaman geçti. Geçen bu süreyi değerlendiren Lancet Countdown raporu da son 10 yılda iklim değişikliğinin sağlık etkilerinin, önceki 10 yıla kıyasla (2006-2016) daha hızlı arttığı ve iklim değişikliği ile mücadele önlemlerinin yetersiz kaldığı konusunda uyardı. Araştırmacılar ise, iklim değişikliğinin resmi olarak küresel bir sağlık acil durumu olarak kabul edilmesi çağrısında bulundu.

Raporun en çarpıcı bulgusu ise, dünya genelinde yüksek sıcaklıklar nedeniyle gerçekleşen ölümlerin 2016’dan bu yana %36 artması. Yalnızca 2023 yılında, yüksek sıcaklıklarla ilişkili 710 bin ölüm gerçekleştiği ve bu ölümlerin en az %70’inin iklim değişikliği ile ilişkilendirilebileceği hesaplandı ki bu sayı, aynı sene sıtma veya HIV nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısından daha yüksek. İklim değişikliği kaynaklı yüksek sıcaklıkların, 2016-2023 yılları arasında üç milyon ölüme sebep olduğu belirtildi

Öte yandan son 10 yılda hız kazanan yeşil dönüşümün 300 binden fazla hayat kurtardığı ortaya koydu. Temiz enerji yatırımları, 2025’te 2,1 trilyon dolar ile fosil yakıtlara yapılan yatırımların neredeyse iki katına ulaşarak rekor kırdı. 2016’dan bugüne en az 77 ülkede fosil yakıtlardan kaynaklanan hava kirliliği azaldı ve tahminen 323 bin ölüm önlendi. Yine de temiz enerji yeterince hızlı yaygınlaşmıyor; fosil yakıtlar küresel olarak hâlâ enerjinin %80’inden fazlasını sağlıyor.

Bu seneki raporda Türkiye’ye özel bir bölüm de bulunuyor. Çalışmaya göre, Türkiye’de yaşanan aşırı sıcaklar, büyük ölçüde iklim değişikliğinden kaynaklanıyor. Türkiye’de 2021-2025 arasında sıcak hava dalgasının etkili olduğu günlerin %87’sinin, iklim değişikliğinin olmadığı bir senaryoda yaşanmayacağı hesaplandı.

İklim değişikliği nedeniyle orman yangınları, kuraklık olayları ve toz fırtınaları artıyor ve şiddetleniyor. 2021-2025 yılları arasında Türkiye topraklarının %70’i, en az bir ay boyunca aşırı kuraklık yaşadı. Bu oran, 1981-1990 yılları arasında %15’ti.

Orman yangınlarının sebep olduğu hava kirliliğinin 2021-2025 yılları arasında senede 4,200 ölüme sebep olduğu hesaplandı. Bu sayının 2003-2013 yılları arasında senede 3,500 olduğu biliniyordu.

Aşırı sıcaklar nedeniyle yaşanan iş gücü kaybının değerinin 2025 yılında 2.6 milyar dolar olduğu ve kayıpların %45’inin tarım sektöründe yaşandığı belirtildi. 2016-2025 yılları arasında aşırı sıcaklar nedeniyle kaybedilen iş saatleri, 1990'lara kıyasla %35 daha yüksek.

Rapora buradan ulaşabilirsiniz.

Tarih: 18 Kasım 2026