Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) yeni raporuna göre, küresel sıcaklık artışının muhtemelen önümüzdeki birkaç yıl içinde 1,5 derece sınırını aşarak iklim risklerini ve etkilerini giderek daha tehlikeli boyutlara taşıması bekleniyor. “Aşımı Sınırlamak” isimli çalışmadaki en iyimser senaryoda bile sıcaklık artışının, sanayi öncesi seviyelere göre 1,8 dereceye ulaşacağı öngörülüyor ki bu da Paris Anlaşması’nın 1,5 derece hedefinin oldukça üzerinde. Diğer senaryoların çoğunda ise çok daha yüksek zirve noktaları tahmin ediliyor.
1,5 derecenin üzerindeki bir sıcaklık artışının etkileri her geçen yılla birlikte daha da şiddetlenecek. Öngörülen etkiler arasında sıklığı ve şiddeti artan aşırı hava olayları, ekosistem kayıpları ile Küçük Ada Devletlerinin ve alçak kıyı şehirlerinin sular altında kalması yer alıyor. İnsan sağlığına, gıda güvencesine, su kaynaklarına, doğaya, şehirlere, altyapıya ve ekonomilere ciddi zararlar vermesi bekleniyor.
Ancak sıcaklıkları düşürmek ve Paris Anlaşması'ndaki küresel hedeflere ulaşmak hâlâ mümkün. Rapor aşımı en aza indirmek, süresini kısaltmak ve en kısa sürede sıcaklık artışını yeniden 1,5 derecenin altına çekmek için kalan en iyi seçeneğin bir “aşım, zirve ve düşüş” (overshoot, peak, and decline) rotası olduğunu belirtiyor. Bu rota, net sıfır hedefine giden yolda metan da dâhil olmak üzere sera gazı emisyonlarında derhâl ve sürekli kesintiler yaparak zirve sıcaklık artışını en aza indirmeyi amaçlıyor. Ayrıca ağaçlandırma gibi yöntemlerle atmosferden karbondioksitin uzaklaştırılmasına yönelik adımları tavsiye ediyor.
Rota tüm bunlarla beraber toplumların, toplulukların ve ekonomilerin iklim değişikliğinin mevcut, beklenen ve beklenmeyen etkilerine karşı kırılganlığını azaltan uyum eylemlerini de içerecek. Rapor, böyle bir rotanın riskleri ve etkileri azaltacağını, uyum sağlamayı daha az zor ve daha az maliyetli hâle getireceğini ve sıcaklıkları düşürme şansını artıracağını vurguluyor.
Tarih: 11 Eylül 2026
