Yeni Başlayanlar için Yatırım Rehberi

Yatırım, gelirden ihtiyaçlar karşılandıktan sonra kalan tasarrufların sermaye yatırımları (konut, arsa gibi sabit varlıklar) veya finansal yatırımlar (hisse senedi, döviz, fon gibi araçlar) yoluyla değerlendirilmesidir; yeni başlayanlar için mevduat, hisse senedi, yatırım fonu, döviz, emtia ve türev araçlar temel seçenekler arasındadır.

Yatırım, bireylerin ve şirketlerin yaşam döngüsünde yer alan eylemlerden biridir. Yatırım kavramı için birçok farklı şekilde tanımlama yapılabilir. Bu tanımlamalarda farklı yatırım türlerinden ve buna bağlı olarak çeşitli davranış biçimlerinden bahsedilebilir. Siz de yatırım nedir, türleri ve temel yatırım araçları nelerdir gibi soruların yanıtını arıyorsanız yeni başlayanlar için yatırım rehberimize göz atabilirsiniz.

Yatırım Nedir?
İktisadi literatürde yatırım kavramını açıklayabilmek için birkaç yardımcı terimden bahsetmemiz gerekir. Bunlardan biri olan tasarruflar, kişilerin ya da kurumların elde ettikleri gelirlerinden harcamaları düşüldükten sonra kalan kısımları ifade eder. Tasarrufların değerlendirilme süreci ise yatırımdır. Bir başka ifadeyle, kazancınızdan ihtiyaçlarınızı karşılamak için yaptığınız harcamalardan kalan tutarlar yatırım olarak ele alınabilir.

Yatırım Türleri Nelerdir?
Yatırım yapmak için birçok farklı tür söz konusu olsa da temel olarak sermaye yatırımları ve finansal yatırımlar olarak gruplandırılır. Sermaye yatırımları, tasarrufların konut, arsa gibi sabit varlıklarda değerlendirilmesidir. Finansal yatırımlar ise finansal piyasalarda değeri olan bir varlığa kısmen ya da tamamen ortak olunması çerçevesinde yapılan yatırımlardır. Menkul kıymet yatırımları olarak da bilinen hisse senetleri, döviz, emtia, türev araçlar, yatırım fonları gibi tasarrufların finansal yatırım araçlarına yönlendirilmesidir. Yatırım, tasarruflarını değerlendiren kişiye göre de bireysel ve ticari yatırımlar olarak sınıflandırılır. Kendi birikimleri ile kişisel olarak tasarrufların yönetilmesi süreci bireysel yatırımdır. Yatırım eylemi ticari amaçlarla da olabilir. Bir işletmenin ya da bireysel yatırımcının, üretim, pazarlama, girişimcilik gibi amaçlarla yaptığı eylemler ticari yatırımlar olarak tanımlanır.

Yeni Başlayanlar için Finansal Yatırım Rehberi
Finansal yatırımlarda olduğu gibi bütün yatırım türlerinde ortak amaç tasarrufların ya da sermayenin büyütülmesidir. Bu hedef doğrultusunda yatırım kararları alırken dikkat edilmesi gereken en önemli husus risk kavramıdır. Risk, bireysel olduğu gibi piyasa koşulları, yatırım yapılan araçların türleri, vade ve daha birçok kavramla ilişkilidir. Risk ile yatırım arasındaki ilişki doğru orantılıdır. Normal şartlar altında ve hayatın birçok alanında olduğu gibi risk arttıkça yatırımların getiri veya götürü ihtimali de artar. Risk ile yatırım ilişkisinin bilincinde olmak her yatırımcı için dikkat edilmesi gereken ilk husustur. Yeni başlayanların riskler konusunda dikkat etmesi gerekenleri şöyle sıralayabiliriz: Tasarruflarınızı herhangi bir yatırım aracına yönlendirmeden önce ne kadar risk alabileceğinize karar vermelisiniz. Bu bağlamda, kişisel risk profilinizi belirlemeli, gerekirse bu konuda profesyonel destek almalısınız. Kişisel risk profilinizi belirledikten sonra piyasada yatırım yapmayı düşündüğünüz finansal varlıklar ve taşıdığı riskler hakkında bilgi sahibi olmalısınız. Finansal varlıkların yanı sıra piyasa koşulları ve temel ekonomi bilginizi destekleyecek finansal okuryazarlık düzeyinizi artırmayı hedeflemelisiniz.

Yatırımlarda Risk Profili Neden Önemlidir?
Kişisel risk profilinin belirlenmesi, yatırım dünyasıyla yeni tanışanlar için atılması gereken adımların başında gelir. Kişisel risk profili ile piyasa hareketlerine karşılık alacağınız kararlarda psikolojik dayanıklılığınız ve kararlılığınız üzerinden kişisel bir farkındalık yaratılması amaçlanır. Risk profili kendi farkındalığınızın yanı sıra çalıştığınız yatırım kuruluşlarının sizi tanıması ve size uygun yatırım stratejileri belirlenmesi açısından oldukça faydalıdır.

Yeni Başlayanlar için Temel Yatırım Araçları Nelerdir?
Finansal piyasalarda, farklı risk profillerine ve yatırım stratejilerine göre sayısız yatırım aracından bahsedebiliriz. Bunları bazıları ileri düzeyde finansal okuryazarlık ya da profesyonel destek gerektirirken yatırım yapacağınız tutar, vade kavramı ve yasal düzenlemeler de yatırım araçlarının tercihinde önemli rol oynayabilir. Yeni başlayan yatırımcıların bireysel olarak tercih edebileceği yatırım araçlarından bazıları şöyle sıralanabilir: Mevduat yatırımları: Bireylerin ya da şirketlerin tasarruflarını bankalar tarafından sunulan vadeli mevduat ürünlerinde değerlendirmesidir. Hisse senedi: Türkiye'de ve dünya borsalarında işlem gören şirketlerin hisse senetlerine yatırım yapabileceğiniz finansal yatırım araçlarıdır. Organize piyasalarda, belirlenen kurallar çerçevesinde bir yatırım hesabı açarak bu piyasalardan hisse senedi alıp satabilirsiniz. Yatırım fonları: Yatırım fonları, belirli bir strateji ya da hedef doğrultusunda profesyonel yatırım uzmanları tarafından yönetilen katılımcılık ilkesi ile çalışan yatırım enstrümanlarıdır. Birden fazla katılımcının tasarrufları ile oluşturulan bir fonun performansı üzerinden getiri ya da götürü sağlanır. Türkiye'de TEFAS yatırım fonları için BEFAS ise bireysel emeklilik yatırım fonları için hizmet veren platformdur. Herhangi bir yatırım kuruluşundan hesap açarak birikimlerinizi yatırım fonlarında değerlendirebilirsiniz. Döviz yatırımları: Ülkelerin para birimlerinin birbirleriyle değişim oranları (parite) üzerinden döviz alım satımı yapılmasıdır. Amaç, para birimlerinin değer artışlarından getiri elde etmektir. Emtia yatırımları: Döviz yatırımları gibi, altın, gümüş, petrol, tahıl vb. ticari ürünlerin değeri üzerinden yapılan yatırımlardır. Emtia yatırımları, bu emtialar üzerinde hazırlanan türev işlemler, Forex işlemleri gibi ileri düzey finansal yatırım araçları ile mümkündür. Emtia yatırımları için fon stratejisinde emtialara yer veren yatırım fonları da tercih edebilirsiniz. Türev araç yatırımları: Türev araçlar, mevcut bir yatırım aracına endeksli olarak kontratların alınıp satılmasıdır. Türev araç yatırımlarında, dayanak finansal varlığın belirli bir vade soundaki değeri üzerine işlemler yapılır. Türev yatırım araçları olarak Borsa İstanbul çatısı altındaki Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası'nda işlem gören varantlar, opsiyon sözleşmeleri üzerinden yatırım yapabilirsiniz. Türev araç piyasaları, uluslararası arenada da yatırım olanakları sunar. Ancak türev araç yatırımları ileri düzey yatırım süreçleri olduğu için profesyonel yatırım desteği alınması önemlidir. Siz de QNB tarafından sunulan yatırım seçenekleri arasından size en uygun fırsatları değerlendirmek için yatırım hesabı sahibi olabilirsiniz. QNB şubeleri, dijital bankacılık kanalları ya da müşteri hizmetleri üzerinden hemen yatırım hesabınızı açabilirsiniz.

Özetle

• Yatırım, tasarrufların sermaye veya finansal varlıklara yönlendirilmesidir.
• Risk ve getiri doğru orantılıdır; risk profili belirlemek ilk adımdır.
• TEFAS yatırım fonları, BEFAS ise bireysel emeklilik fonları için hizmet verir.
• Türev araç yatırımları ileri düzey bilgi ve profesyonel destek gerektirir.

Sıkça Sorulan Sorular