KOBİ’ler Finansal Kararlarda Nelere Dikkat Etmeli?

KOBİ (Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletme), KOSGEB tanımına göre 250'den az çalışanı olan ve satış geliri ya da bilanço büyüklüğü 500 milyon TL'yi aşmayan ticari işletmedir; Türkiye'deki işletmelerin %99,8'ini oluşturan KOBİ'lerin finansal kararlarda dikkat etmesi gereken başlıca noktalar yetkin personel seçimi, yasal mevzuata uyum, güçlü sermaye, gelir-gider dengesi, finansal okuryazarlık ve düzenli bütçe planlamasıdır.

Küresel ekonomide ve Türkiye ekonomisinde KOBİ'ler birçok açıdan kilit roldedir. Ülkelerin üretim, ihracat, istihdam, milli gelir gibi iktisadi göstergelerine doğrudan etkilerinin yanı sıra KOBİ'ler, bölgesel kalkınma ve sosyo-ekonomik denge gibi alanlarda da iyileşmeye katkı sağlar. Global ekonomi ve ülkelerin gelişimi için önemli destekler sunan KOBİ'ler, kendi varlıklarını sürdürebilmek adına kritik kararlar almak durumunda kalabilirler. Özellikle üretim, pazarlama, finans gibi temel işletme fonksiyonlarında alınan kararlar, şirketin katma değer yaratabilmesi ve istikrarlı büyüme performansı için kilit öneme sahip olabilir.
 

KOBİ Nedir?
KOBİ’lerin aldıkları kararların şirket performansını nasıl etkileyebileceğine değinmeden önce “KOBİ nedir?” sorusunu kısaca yanıtlayalım. KOBİ'lerin çatı kuruluşu olarak faaliyetlerini sürdüren KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı) tarafından yapılan tanımlamaya göre, 250'den az çalışanı istihdam eden ve satış gelirleri veya bilanço büyüklüğü500 milyon lirayı aşmayan ticari işletmeler KOBİ işletme statüsünde kabul edilir. (1) KOBİ tanımı, farklı coğrafyalarda kriterler bakımından farklılık gösterebilir.

Ancak dünyanın neresinde olursa olsun KOBİ'ler tanımlanırken ortak özellikleri istihdam, üretim kapasitesi ve gelirleri dev şirketlere nazaran daha düşük olan işletmeler olarak nitelendirilir. Farklı nitelikler taşıyan küçük ya da ortak ölçekli şirketler olan KOBİ’ler, Türkiye’de ve küresel ekonomide nicelik bakımından büyük şirketlerin çok önündedir. Türkiye'deki resmi kamu kayıtlarına göre, ülkemizde adet bakımından işletmelerin %99,8'i KOBİ'lerden oluşur. Sağlanan iş gücü açısından ele alındığında ise çalışanların %76,7'si KOBİ'ler tarafından istihdam edilir.

Bir başka ifadeyle, Türkiye'deki 1.000 işletmenin 998 tanesi KOBİ statüsündeyken her 1.000 çalışanın 767'si KOBİ'lerde çalışmaktadır. KOBİ yönetimi, üretimden pazarlamaya, muhasebeden finansa kadar işletmecilik fonksiyonlarının bileşimidir. Her bir fonksiyonda alınan kararlar işletmenin sağlığını ve diğer bölümlerin iş süreçlerini etkiler. Özellikle de finansal kararlar, işletmenin başarılı bir şekilde yönetilebilmesi için hayati öneme sahiptir.

Finansal Kararlar Alırken KOBİ'lerin Dikkat Etmesi Gerekenler

KOBİ'lerin dev rakiplerine nazaran en önemli avantajlarından biri de daha hızlı karar alabilme ve hemen uygulayabilme fırsatıdır. Ancak bu esneklik doğru kararlar alınmadığında ya da uygulama hataları yapıldığında aynı hızda işletmelere zarar verebilir. KOBİ'lerin finansal sağlığı için dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıralayabiliriz: Yetkin ve deneyimli personel seçimi yapın:

KOBİ'lerin dev rakiplerine nazaran en önemli avantajlarından biri de daha hızlı karar alabilme ve hemen uygulayabilme fırsatıdır. Ancak bu esneklik doğru kararlar alınmadığında ya da uygulama hataları yapıldığında aynı hızda işletmelere zarar verebilir. KOBİ'lerin finansal sağlığı için dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıralayabiliriz:

Yetkin ve deneyimli personel seçimi yapın: KOBİ yönetimi süreçlerinde görev alan tüm personel gibi finansal konularla ilgilenen kişilerin yetkin ve tecrübeli olması en doğru kararların alınmasını kolaylaştırır. Sadece kurum içi çalışanlar değil dışarıdan destek alınan kişi ya da şirketlerin de hizmet kalitesinden emin olmalısınız.

Yasal mevzuatlara uyum sağlayın: Finansal süreçlerde, yürürlükteki yasal mevzuatlara hakim olmanız en doğru kararlar için en büyük destekçiniz olabilir. Vergi başta olmak üzere mali konularda herhangi bir hata olması ve bunun tespit edilmesi durumunda idari yaptırımlar ya da para cezaları ile karşı karşıya kalabilirsiniz. Hatta bu cezalar kimi zaman işletmenizin faaliyet ruhsatlarının iptali ile sonuçlanabilir. Dış kaynaklardan önce sermayenizi güçlendirin: İşletmelerin uzun vadeli planlar yapabilmesi ve şirket ömrünün uzun olması iç kaynaklar gücüyle doğru orantılıdır. Ticari hayatta özkaynakları güçlü olan işletmeler iş yapabilme açısından dış kaynağa bağımlı işletmelere göre bir adım daha öndedir. KOBİ kredisi ya da diğer finansman yöntemleri ile borçlanırken iyi planlamalısınız. Borçlanarak sağlanan finansmanın nerede kullanılacağı, nasıl geri ödeneceği gibi konularda net olmalısınız ve en önemlisi borçlanma maliyetlerinizi iyi hesaplamalısınız.

Gelir - gider dengesini her zaman gözetin: İşletmenizin yönetiminde finansal kararlar alırken her durumda gelir - gider dengesini korumak önceliğiniz olmalıdır. Gelirlerinizin, giderlerinizin, yatırımlarınızın ve yükümlülüklerinizin farkında olmalı, bunları etkin bir şekilde yönetmelisiniz. Stratejilerinize uygun bir şekilde özsermaye ve borçlarınız arasındaki dengeyi de sürekli olarak gözetmelisiniz. Örneğin, KOBİ kredisi kullanmadan önce özsermayenin yüzde kaçı oranında borçlandığınızı hesaplamalı ve bu dengeyi bozmamalısınız.

Finansal okuryazarlık seviyenizi yükseltin: KOBİ işletme sahiplerinin ya da üst düzey yöneticilerin, piyasalara, ekonomi gündemine, yasal mevzuatlara hakim olması finansal kararlar alırken büyük fark yaratabilir. Finansal okuryazarlık seviyesinin yüksek olması sorunların tespit edilmesi, çözülmesi ve gerekli önlemlerin alınmasını kolaylaştırır.

Şirket bütçenizi hazırlayın: KOBİ’lerin kurumsal bir şekilde yönetilebilmesi ve sağlıklı bir finansal yapıya kavuşabilmesi için kararların bir plan ve program dahilinde alınması gerekir. Finansal planlamanın olabilmesi ise bütçelerden geçer. Şirketinizin bütçesini ihtiyaç duyduğunuz her detayı ekleyerek en az bir yıllık olacak şekilde hazırlamalısınız. Bütçe hazırlarken kesinleşen potansiyel gelirleri, giderleri, ödemeleri, tahsilatları doğru bir şekilde planlayarak bütçeye eklemelisiniz.

Mutlaka bütçe planlaması yapın: Bütçe hazırlama süreci birçok şirkete mevcut tabloyu görme ve geleceğe ilişkin öngörüler çıkarabilme imkanı sunar. Bir bakıma şirketinizin finansal durumunun o anki fotoğrafı ve gelecek 1 yıl için mali yol haritasıdır. Ancak yapılan bütçelerin uygulanması da en az yapılması kadar önemlidir. Bütçeyi uygularken yaşanan her finansal gelişmeyi, gerçekleşmeleri de kayıt altına almanız bir sonraki yılda bütçe hazırlarken işinizi kolaylaştırabilir.

Şirket kazançları ile bireysel harcamaları finanse etmeyin: KOBİ işletme sahiplerinin kendi kişisel harcamalarını şirket kazançları ile finanse etmesi, KOBİ yönetimi sürecinde çok sık rastlanan durumlardan biridir. KOBİ'lerin finansal idaresinde şirketin kaynakları ve kazançları mümkün olduğunca yine şirketin kendi yaşam döngüsü içerisinde kalmalıdır. KOBİ sahibinin ya da ortaklarının elde edeceği gelirler, bütçeye gider olarak dahil edilmeli ve bu planın dışında şirketin kaynakları kişisel ihtiyaçlar için harcanmamalıdır.

Şirketinizi yönetirken etkin finansal kararlar almanıza destek olan ve şirketiniz için dijital çözümler sunan QNB Dijital Köprü ile hemen tanışabilirsiniz.

Özetle

• KOBİ'ler Türkiye'deki işletmelerin %99,8'ini, istihdamın %76,7'sini oluşturur.
• Yetkin personel ve yasal mevzuata uyum finansal kararların temelidir.
• Dış kaynaktan önce özkaynağın güçlendirilmesi önerilir.
• En az bir yıllık şirket bütçesi hazırlanmalı ve uygulanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular