Okuma Süresi 3 dk
29.07.2024
İşletme Defteri Nedir? İşletme Defteri Ne İşe Yarar?
İşletme defteri, işletme hesabı kanununa göre defter tutması zorunlu olan ikinci sınıf tüccarların ekonomik faaliyetlerini kaydettikleri muhasebe defteridir. Vergi usul kanuna göre birinci sınıf ve ikinci sınıf olmak üzere iki çeşit tüccar bulunur. İkinci sınıf tüccarlar işletme defterine göre kayıt tutarken, birinci sınıf tüccar grubuna dahil olan işletmeler bilanço esasına göre kayıt tutarlar.
İşletme defteri faydaları incelendiğinde, işletmenin gelir ve giderlerini takip etmek, finansal durumunu analiz etmek ve bazı durumlarda yasal yükümlülükleri yerine getirmek gibi birçok amacı vardır. Bilanço defterinden farklı olarak tek taraflı olarak tutulur. Gelir ve gider kayıtları ayrı sayfalara işlenir; gelirler defterin sağ sayfasına, giderler ise sol sayfasına kaydedilir. Her iki sayfanın toplamı, sayfanın en alt satırında belirtilir. İşletme kapsamında yapılan tüm mal ve hizmet alımları giderler bölümünde yer alır.
Kimler İşletme Defteri Tutar?
İşletme defteri, nitelikleri Vergi Usul Kanunu’nun 178. maddesinde belirtilen ikinci sınıf tüccarlar tarafından tutulur. İkinci sınıf tüccar olarak kabul edilmek için, işletmenin belirlenen işlem sınırlarının altında kalması gerekir. Her yıl Maliye Bakanlığı tarafından sınırlar güncellenir ve Resmi Gazete'de yayımlanır. Belirtilen sınırların altında kalan ikinci sınıf tüccarlar, işletme defteri tutmakla yükümlüdür.
2024 yılına göre işletme defteri tutma sınırları, 556 sıra nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile ilan edilmiştir. Resmi Gazete’de yayınlanan genel tebliğe göre 2024 yılında işletme defteri tutma sınırları aşağıdaki şekildedir:
1. Tedarik ettikleri ürünleri işledikten sonra veya olduğu gibi satanlar için:
- 2023 yıllık alış tutarı 1.400.000 TL'nin %20 eksiği olan 1.120.000 TL’nin altında kalanlar,
- 2023 yıllık satış tutarı 2.000.000 TL'nin %20 eksiği olan 1.600.000 TL’nin altında kalanlar,
2. Alım-satım dışındaki faaliyetlerde bulunanlar için:
- 2023 yıllık gayri safi iş hasılatı 690.000 TL'nin %20 eksiği olan 552.000 TL’nin altında kalanlar,
3. Hem satış hem de iş hasılatı kriterlerini aynı anda karşılayanlar için:
- 2023 yıllık satış tutarı ile yıllık iş hasılatının toplamı 1.400.000 TL'nin %20 eksiği olan 1.120.000 TL’nin altında kalanlar.
Kimler İşletme Defteri Tutmak Zorunda Değildir?
İşletme defteri tutma yükümlülüğü bulunmayan tüccar ve işletmeleri aşağıdaki şekilde sıralanabilir:
- Kurumlar Vergisi'nden muaf olanlar,
- Gelir Vergisi Kanunu kapsamında götürü vergiye tabi olanlar,
- Gelir Vergisi'nden muaf olan esnaf ve çiftçilerdir.
İşletme Defteri Nasıl Tutulur?
Vergi Usul Kanunu'nun 194. maddesine göre işletme defteri bu şekilde tutulmalıdır:
- İşletme defterinin resmi ve seri numaralı olması bir zorunluluktur. Defterin ilk sayfasında işletmenin adı, vergi kimlik numarası gibi temel bilgiler yer almalıdır,
- Tüm işlemler sırasıyla ve günü gününe deftere kaydedilmelidir.
- Gelir ve giderler ayrı defterlerde izlenmelidir. Giderler sol tarafta, gelirler ise sağ tarafta yer alır. Giderler bölümüne, işletme tarafından satın alınan ürünlerin bedeli veya sağlanan hizmetler için yapılan ödemeler ile işletme ile ilgili diğer masraflar kaydedilir. Gelir bölümüne ise işletmenin satışından elde ettiği gelirler yazılır,
- Her bir ticari belgeye yalnızca bir kayıt yapılmalıdır ve bu belgeler üzerine "muhasebe kaydı yapıldı" ifadesi eklenmelidir,
- Yıl sonunda, gider ve gelir sayfalarındaki rakamlar toplandıktan sonra mal sayımı gerçekleştirilmelidir. Bu sayım sonucunda bulunan mal tutarı, gelir sayfasına eklenmelidir.
İşletme Defteri Doldurulurken Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?
İşletme hesabı defteri doldurulurken dikkat edilmesi gereken hususlar ise:
- İşletme defteri noter tasdikli olmalıdır,
- Evrakların kayıt tarihinden itibaren ilk 10 gün içerisinde deftere kayıt edilmesi gerekir,
- Takibinin kolaylaşması için KDV ve diğer vergi kalemleri için ayrı sayfalar açılabilir,
- Evrak kaydı sırasında para giriş veya çıkışlarında farklı ödeme şekillerinde olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Siz de QNB Dijital Köprü ile şirketinizin süreçlerini dijitalleştirerek birçok işlemi kolayca tamamlayabilirsiniz. E-fatura, ön muhasebe gibi alanlarda ihtiyaç duyduğunuz destek için QNB Dijital Köprü’nün ayrıcalıklarından faydalanabilir, canlı destek gibi hızlı çözümlerle birçok işlemi kolaylıkla yürütebilirsiniz.