Bedelsiz İhracat Nedir? Faturası Nasıl Kesilmeli?
Küreselleşen dünyada ticaretin dinamikleri sürekli değişirken, işletmelerin uluslararası arenada var olabilmeleri için farklı stratejiler geliştirmesi gerekiyor. Standart ihracat işlemleri dışında, bazen ürünlerin herhangi döviz girdisi olmadan yurt dışına gönderilmesi gerekebilir. İşte bu noktada bedelsiz ihracat kavramı devreye giriyor. Peki bedelsiz ihracat nedir, neden yapılır? Bedelsiz ihracat işlemlerinde fatura kesiminin inceliklerini yazının devamında bulabilirsiniz.
Bedelsiz İhracat Nedir?
Bedelsiz ihracat adından da anlaşılacağı gibi herhangi bir döviz karşılığı olmaksızın, malın yurt dışına gönderilmesi işlemidir. Yani ürün ihraç edilirken bu işlemden dolayı ödeme beklenmez, döviz bozdurma yükümlülüğü oluşmaz. Geleneksel ihracatın aksine burada temel amaç satış yapmak ve gelir elde etmek değildir; daha çok tanıtım veya numune gönderme gibi farklı ticari amaçlar güdülür.
Normalde ihracat işlemi gerçekleştiğinde, ihraç edilen malın bedeli ülkeye döviz olarak girer. Ancak bedelsiz ihracatta bu durum söz konusu değildir. Gümrük beyannamesinde ve faturada bedelsiz olduğu açıkça belirtilir. Bu özel ihracat türü, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında Mevzuat ile Dış Ticaret Mevzuatı kapsamında belirli kurallara tabidir. Amacı ticari kazançtan ziyade farklı operasyonel ihtiyaçlarını karşılamaktır.
Bedelsiz İhracat Faturası Nasıl Kesilmeli?
Bedelsiz ihracat işlemlerinde fatura kesimi, geleneksel satış faturalarından farklılık gösterir, yasal düzenlemelere uygun olması büyük önem taşır. Bedelsiz ihracat faturasını düzenlerken dikkat etmeniz gereken temel noktalar aşağıdaki gibi sıralanır:
- Bedelsiz ihracat için ayrı fatura türü yoktur; standart ticari faturalar kullanılır. Ancak faturada bedelsiz olduğu açıkça belirtilmelidir. Klasik faturalarda olduğu gibi yurt dışındaki alıcının tam adı, adresi ve vergi numarası eksiksiz yazılmalıdır.
- Faturanın mal veya hizmet bedeli kısmına "bedelsizdir", "numune", "garanti kapsamında" veya "onarım amaçlı" gibi, ihracatın bedelsiz yapıldığını açıkça belirten ibare düşülmelidir.
- Bedelsiz ihracatlar Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11/1-a maddesi kapsamında KDV'den istisnadır. Bu nedenle faturada KDV hesaplanmaz, “KDV'den istisnadır." şeklinde ibareye yer verebilirsiniz.
- Gümrük beyannamesi için değer belirtilmesi gerekse de, ticari karşılığı olmayan proforma değer veya gümrük değeri olarak yazılır. Ürünün piyasa değerini yansıtır ancak tahsil edilecek tutar değildir. Örneğin "Proforma Değer: 1.000 USD" şeklinde belirtilebilir.
Kimler Bedelsiz İhracat Yapabilir?
Bedelsiz ihracat, herkesin yapabileceği bir işlem değildir, ticari şirketler tarafından yapılır. Yeni pazarlara girmek için numune gönderme, fuar ve sergilere katılım için ürün yollama gibi nedenlerle bedelsiz ihracat yaparlar. Üretici firmalar, distribütörler ve dış ticaret şirketleri bu kapsama girer.
İnsani yardım, eğitim, sağlık amaçlarıyla yurt dışına gönderilen malzemeler için dernekler, vakıflar da bedelsiz ihracat yapabilirler. Örneğin afet bölgelerine gönderilen yardımlar veya kültürel etkinlikler için gönderilen materyaller bu kapsamda değerlendirilebilir.
Ticari amaç gütmeyen, kişisel kullanıma yönelik veya hediye niteliğindeki bazı gönderimler de bedelsiz ihracat kapsamında değerlendirilebilir. Ancak bu durumlar oldukça sınırlıdır, gümrük mevzuatında belirtilen belirli limitlere tabidir. Ancak bu tür gönderilerin ticari amaç taşımadığına dair kanıtlar sunulması gerekebilir.
Bedelsiz İhracatın Avantajları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bedelsiz ihracat, sadece karşılıksız mal göndermeden ibaret değildir; doğru kullanıldığında işletmelere önemli avantajlar sağlayabilir. Yeni ürün tanıtımı yapmayı hedefleyen firmalar için bedelsiz numune gönderimi kritik rol oynar. Müşterilerin ürünü deneyimlemesini sağlayarak potansiyel ticari anlaşmaların önünü açar. Fuarlara veya sergilere gönderilen ürünler de bu kapsama girer.
Garanti kapsamında arızalanan veya hatalı çıkan ürünlerin değişimi bedelsiz ihracat yoluyla yapılabilir. Müşteri memnuniyetini artırarak marka sadakati oluşturur. Yurt dışındaki iş ortaklarıyla yürütülen Ar-Ge projeleri veya ürün testleri için malzeme gönderimleri bu yolla gerçekleştirilir. Yurt dışından gelen iade ürünlerin yerine yenisinin gönderilmesi veya yanlış gönderilen ürünün doğru olanıyla değiştirilmesi bedelsiz ihracat kapsamında değerlendirilebilir.
Özellikle ticari bedel ödemesi söz konusu olmadığı için gümrük süreçlerinde daha az bürokrasiyle karşılaşabilirsiniz. Fakat burada dikkat etmeniz gereken şey gümrük beyannamesiyle fatura arasında tam uyum olmasıdır
Bedelsiz ihracat, ticari kazanç elde etme amacı güdülen bir yöntem değildir. Amacın dışına çıkılarak aslında ticari olan gönderinin bedelsiz gibi gösterilmesi yasalara aykırıdır, ciddi denetim riskleri taşır. Bazı bedelsiz ihracat türleri için Dış Ticaret Müsteşarlığı'ndan veya ilgili bakanlıklardan özel izinler alınması gerekebilir. Özellikle stratejik ürünlerde bu durum daha sık karşılaşılabileceğinden ön araştırma şarttır.